Podmiotowość ucznia – to częste hasła kolejnych reform edukacyjnych. To, czy uczeń jest traktowany podmiotowo zależy w dużej mierze od klimatu emocjonalnego w szkole, który kształtuje u ucznia poczucie jego wartości i bezpieczeństwa.
Badania potwierdzają, że aktywności ucznia jest w dużej mierze rezultatem oddziaływania tego klimatu w tworzeniu którego szczególną rolę pełni komunikacja niewerbalna nauczyciela[1]. Uczeń, który ma szczęście pracować w takim komforcie psychicznym, lepiej funkcjonuje publicznie w rozwiązywaniu problemów, jest zdopingowany do aktywności poznawczej, a także do wyzwolenia autonomii w zachowaniu. Uczeń uniezależnia się od nauczyciela, gdy skutki podejmowanych przez niego działań stają się źródłem jego osobistej satysfakcji. W efekcie czego buduje własny obraz swoich kompetencji, kształtuje poczucie własnej wartości i sprawstwa. Tak powstają warunki do aktywnego uczestnictwa potrzebnego dla rozwoju każdego ucznia – szczególnie dla tych, którzy napotykają na trudności edukacyjne spowodowane występującą dysleksją.
Dysleksja ma złożone uwarunkowana. Jako najczęściej występujące zaburzenia, które utrudniają dziecku uczenie się czytania i pisania. Do podstawowych zaburzeń dołączają się zaburzenia emocjonalne wskutek dotkliwych i długotrwałych niepowodzeń szkolnych. Dlatego tak ważną sprawą jest przyjazna szkoła dla ucznia z dysleksją, która potrafi zrozumieć jego problemy, zaakceptować ucznia mimo występujących trudności i pracować z nim tak, aby wykorzystywał swój potencjał i odnosił sukcesy nie tylko edukacyjne. Szkoła przyjazna uczniowi z dysleksją nie zwalnia ucznia z wymagań edukacyjnych, lecz dostosowuje wymagania do możliwości ucznia oraz organizuje zajęcia usprawniające zaburzone funkcje percepcyjno-motorycznych, które utrudniają opanowanie umiejętności pisania i czytania. Ważne jest tu emocjonalne zaangażowanie nauczyciela, jego otwartość wobec ucznia. Taka postawa wyzwala u nich podobne reakcje, a więc pozytywną postawę i potrzebę aktywności poznawczej. Uczeń postrzega klasę i rzeczywistość szkolną jako życzliwą. Swoim zachowaniem próbuje odpowiedzieć pozytywnie na komunikaty nauczyciela świadczące o pokładanym w nim zaufaniu. Styl wzajemnego komunikowania się, który cechuje respektowanie potrzeb nauczyciela i ucznia, zakłada zarówno wspólne działania, jak i oddzielne realizowanie swoich specyficznych zadań. W takiej atmosferze wzrasta poczucie kompetencji, własnej wartości i poczucie odpowiedzialności. Powstają warunki do podejmowania przez nauczyciela działań zmierzających do tworzenia czegoś, co można nazwać kreowaniem stylu pracy ucznia.
Mając na uwadze podmiotowość ucznia Oddział Łódzki Polskiego Towarzystwa Dysleksji przeprowadził konkurs dla wszystkich szkół województwa łódzkiego pt. Szkoła przyjazna uczniom z dysleksją. Celem akcji było wyłonienie szkół, które są otwarte na problemy uczniów dyslektycznych. Pierwsza edycja konkursu miała miejsce w roku szkolnym 2005/2006.
W minionym roku szkolnym 2007/2008 była realizowana druga edycja konkursu i równocześnie z trwającą akcją wyłaniającą szkoły przyjazne dla uczniów dyslektycznych przeprowadzono badania ankietowe wśród uczniów dyslektycznych w szkołach, które w pierwszej edycji otrzymały certyfikaty jako szkoły przyjazne uczniom z dysleksją. Badaniami ankietowymi objęto uczniów dyslektycznych z 25 szkół: 15 gimnazjów, 5 szkół ponadgimnazjalnych i 5 szkół podstawowych. Wśród szkół biorących udział w ankietyzacji, dwadzieścia usytuowanych jest w Łodzi, a 5 szkół w małych miejscowościach województwa łódzkiego. Ze względu na stopień trudności i zrozumienie treści zadawanych pytań, w szkołach podstawowych ankiety wypełniali uczniowie tylko klas szóstych. Ogółem w anonimowych badaniach ankietowych wzięło ogółem udział 584 uczniów, z czego 114 stanowiły dziewczęta i 470 chłopcy.
W prowadzonych badaniach ankieterami, byli członkowie Zarządu Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Dysleksji oraz studenci Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi. W szkołach podstawowych i gimnazjach przed wypełnieniem ankiet przez uczniów zawarte w nich pytania były uczniom odczytywane.
Ogólne dane o badanych uczniach:
Wykres nr 1: Udział uczniów ze względu na poziom szkoły
[1] Edukacja i Dialog 1998 nr 9. Sylwia Seul-Michałowska. Podmiotowość ucznia i nauczyciela.
  |